VSD û AVSD ya mezin di zarokan de çi ye? VSD û AVSD, ku di nav nexweşiyên dil ên zikmakî de cih digirin, tengasiyên avahiyê ne ku bandorê li gera xwînê ya normal a dil dikin. VSD (Kêmasiya Septuma Ventrîkulerî) hebûna qulekê ye di navbera ventrîkula rast û çep, du jûreyên jêrîn ên dil, de. AVSD (Kêmasiya Septuma Atrîoventrîkulerî) jî kêmasiya pêşketina dîwaran di beşa navendî ya dil de û valvên di navbera aurîkul û ventrîkulan de ye. Di AVSD ya temam de di navbera aurîkul û ventrîkulan de vebûn û valveke atrîoventrîkuler a hevpar heye. Di van nexweşiyan de çûna xwîna ji normalê zêdetir bo pişikan dikare bibe sedema xebata zêdetir a dil û bi demê re pirsgirêkên gera xwînê. Bi taybetî di rewşên VSD ya mezin û AVSD ya temam de nirxandina zû û dema guncaw a emeliyatê girîng e. VSD ya mezin çi ye? VSD yek ji anomalîyên dil ên zikmakî yên pir caran di zarokan de ye. VSD yên biçûk dikarin bi serê xwe bêne girtin an bêyî destwerdanekê bêne şopandin. Lê belê di VSD yên mezin de dibe ku mîqdareke mezin a xwînê ji ventrîkula çep derbasî ya rast bibe. Ev mîqdara xwîna ku diçe pişikan zêde dike û li ser gera xwînê ya dil û pişikan bar çêdike. Di rewşên giran ên bê dermankirin de têrnebûna dil û nexweşiya damarên pişikê dikare pêş bikeve. AVSD çi ye? AVSD di encama pêşneketina normal a dîwarên navenda dil û valvên atrîoventrîkuler de çêdibe. Bi giranî dikare bi du awayan bê dîtin: AVSD ya temam: Di navbera jûreyên jorîn û jêrîn ên dil de vebûn û valveke atrîoventrîkuler a hevpar heye. Bi gelemperî di serdema pitikîya zû de dermankirina emeliyatî hewce dike. AVSD ya qismî: Bi gelemperî di navbera aurîkulan de vebûn û di valva atrîoventrîkuler a çep de kêmasiyeke avahiyê heye. Dema dermankirinê li gorî bandorên nexweşiyê tê diyarkirin. AVSD dikare di zarokên bi sendroma Down de zêdetir bê dîtin. Lê belê dikare di zarokên bêyî sendroma Down de jî derkeve. Nîşanên VSD ya mezin û AVSD di zarokan de çi ne? Nîşan li gorî mezinahiya vebûna di dil de, rewşa valvan û mîqdara xwîna ku diçe pişikan dikarin biguherin. Nîşanên herî berbelav ev in: - Nefesgirtina bilez û tengenefesî - Di dema xwarinê de zû westîn - Xwêdana zêde - Zêdebûna kêm a kîloyê - Enfeksiyonên pir caran ên rêyên nefesê - Bêhêzî û zû westîn - Paşdemayîna mezinbûn û pêşketinê - Di rewşên pêşketî de nîşanên têrnebûna dil Bi taybetî di pitikan de xwêdana di dema xwarinê de, nefesgirtina bilez û kîlo nekirin dikarin nîşanên hişyariyê yên girîng bin. VSD ya mezin û AVSD çawa têne teşxîskirin? Teşxîsa van nexweşiyan ji aliyê pisporê kardiyolojiya zarokan ve bi muayene û rêbazên wênekêşiyê tê kirin. 1. Muayeneya fîzîkî Bihîstina fûhekê di dil de an tespîtkirina nîşanên têrnebûna dil dikare gumanê li nexweşiyê çêbike. 2. Ekokardiyografî (EKO) Rêbaza teşxîsê ya bingehîn e ku cih û mezinahiya vebûnên di dil de, avahiya valvan û herikîna xwînê dinirxîne. 3. Elektrokardiyografî (EKG) Vedîtinên derbarê rîtma dil û barê li ser jûreyên dil de têne lêkolînkirin. 4. Rontgena sîngê Derbarê mezinahiya dil û gera xwînê ya di pişikan de agahiya alîkar dide. 5. Kateterîzasyona dil Dikare di nexweşên hilbijartî de, ku divê zext û berxwedana damarên pişikê bi berfirehî bêne nirxandin, bê kirin. VSD ya mezin di kîjan rewşan de emeliyatê hewce dike? Her VSD emeliyatê hewce nake. Lê belê vebûnên mezin dikarin bibin sedema pirsgirêkên giran ên gera xwînê. Di rewşên jêrîn de dermankirina emeliyatî dikare bikeve rojevê: - Pêşketina nîşanên têrnebûna dil - Berdewamiya pirsgirêkên xwarin û mezinbûnê tevî dermankirina bi derman - Çûna xwîna zêde bo pişikan - Mezinbûna diyar a jûreyên çepê yên dil - Hebûna xetera pêşketina nexweşiya damarên pişikê - Bandorbûna fonksiyonên valvên dil Di VSD yên ku barê gera xwînê yê mezin û diyar çêdikin de emeliyat bi gelemperî di serdema pitikîyê de tê plankirin. Emeliyata AVSD kengî tê kirin? Di pitikên bi AVSD ya temam de dermankirina emeliyatî pir caran di 3–6 mehên pêşîn ên jiyanê de tê kirin. Lê belê di pitikên bi têrnebûna dil a giran, zehmetiya xwarinê an paşdemayîna mezinbûnê de dibe ku destwerdana zûtir pêwîst be. Di AVSD ya qismî de dema emeliyatê li gorî mezinbûna jûreyên dil, asta herikîna valvê û rewşa klînîkî ya zarokê tê diyarkirin. Destwerdana emeliyatî ya zû û di wextê rast de dikare xetera zerara mayînde ya damarên pişikê kêm bike. Emeliyata VSD ya mezin çawa tê kirin? Di emeliyata VSD ya mezin de armanc girtina vebûna di navbera ventrîkulan de û rakirina derbasbûna xwînê ya nenormal a di dil de ye. Emeliyat bi gelemperî bi rêbaza emeliyata dilê vekirî tê kirin. Di dema prosedûra emeliyatî de: 1. Vebûna di dil de tê nirxandin. 2. Qul bi pîvazeke emeliyatî ya guncaw an di rewşên hilbijartî de bi dirûnan tê girtin. 3. Valvên dil û avahiyên derdorê têne parastin. 4. Piştî tamîrkirinê fonksiyona dil û herikîna xwînê têne kontrolkirin. Her çend di hin cureyên VSD de girtina bi kateterê gengaz be jî, di vebûnên mezin û tevlihev de rêbaza emeliyatî zêdetir tê tercîhkirin. Emeliyata AVSD çawa tê kirin? Emeliyata AVSD prosedûreke emeliyatî ya berfireh e ku girtina vebûnên di nav dil de û ji nû ve avakirina valvên atrîoventrîkuler dihundirîne. Di dema emeliyatê de: - Vebûna di navbera aurîkulan de tê girtin. - Vebûna di navbera ventrîkulan de tê tamîrkirin. - Valva atrîoventrîkuler a hevpar bi awayekî guncaw ji nû ve tê avakirin da ku wekî du valvên cuda bixebite. - Herikîna valvan heya ku gengaz be tê rastkirin. - Gera xwînê ya dil û fonksiyonên valvan têne kontrolkirin. Teknîka emeliyatî li gorî cureyê AVSD û taybetmendiyên anatomîk ên dil diguhere. Gelo emeliyatên VSD ya mezin û AVSD xeternak in? Ev emeliyat destwerdanên girîng in ku ji aliyê tîmên emeliyata dil a zarokan ên bi ezmûn ve têne kirin. Xetereyên emeliyatî li gorî temen û kêşa zarokê, anatomiya dil û pirsgirêkên tenduristiyê yên hevalbend diguherin. Di nav tengasiyên gengaz de: - Xwînrêjî û enfeksiyon - Tengasiyên rîtma dil û veguhastinê - Vebûnên biçûk ên mayî di dil de - Herikîn an tengbûna valvên dil - Xirabûna demkî ya fonksiyona dil - Pêdiviya bi destwerdana nû di salên paşîn de hene. Bi taybetî piştî emeliyatên AVSD şopandina birêkûpêk a fonksiyonên valvan girîng e. Pêvajoya başbûnê piştî emeliyatê Piştî emeliyatê pitik û zarok di yekeya lênêrîna tund a emeliyata dilê zarokan de ji nêz ve têne şopandin. Di pêvajoya başbûnê de: - Rîtm û fonksiyona dil têne şopandin. - Nefes û asta oksîjenê têne kontrolkirin. - Xebata valvên dil tê nirxandin. - Xwarin û zêdebûna kîloyê têne şopandin. - Dermankirinên bi derman ên pêwîst têne rêkxistin. - Tamîrkirina emeliyatî bi ekokardiyografiyê tê kontrolkirin. Dirêjahiya mayîna li nexweşxanê û lezgîniya başbûnê li gorî berfirehiya emeliyata hatî kirin û rewşa tenduristiyê ya giştî ya zarokê dikare biguhere. Gelo zarok piştî emeliyata VSD û AVSD dikarin bi normalî bijîn? Piştî dermankirina emeliyatî ya serkeftî gelek zarok dikarin mezinbûn û pêşketineke normal nîşan bidin. Bi taybetî girtina VSD ya mezin di wextê xwe de dibe alîkar ku bara li ser dil kêm bibe û gera xwînê başbibe. Di zarokên ku emeliyata AVSD bûne de jî dikarin encamên serkeftî bêne bidestxistin. Lê belê di hin nexweşan de di salên paşîn de herikîn an tengbûna valvê dikare pêş bikeve. Ji ber vê yekê girîng e ku kontrolên kardiyolojiya zarokan bi birêkûpêkî bidomin. Teşxîsa zû û dermankirina emeliyatî çima girîng in? VSD ya mezin û AVSD nexweşiyên dil ên zikmakî yên giran in ku dema neyên dermankirin dikarin bibin sedema têrnebûna dil û zerara mayînde ya damarên pişikê. Bi taybetî teşxîsa zû di serdema pitikîyê de dibe alîkar ku pirsgirêkên xwarin û mezinbûnê bêne nirxandin û dema rast a dermankirinê bê diyarkirin. Tamîrkirina emeliyatî ya di wextê xwe de dikare bara li ser dil kêm bike û xetera tengasiyên demdirêj bidaxîne. Ji bîr nekin: Plana dermankirinê ji bo her zarokê bi VSD ya mezin û AVSD cuda ye. Teşxîsa zû, emeliyata dil a di dema guncaw de û şopandina kardiyolojîk a birêkûpêk ji bo mezinbûna tendurist a zarokan û parastina kalîteya jiyana wan girîngiyeke mezin heye.